Żaba sandałowa

Żaba sandałowa to zagadkowy, rzadko opisywany w literaturze płaz, który fascynuje zarówno swoim wyglądem, jak i niezwykłym sposobem życia. Nazwa nawiązuje do charakterystycznego kształtu kończyn i „rozlanej” sylwetki, kojarzonej z pozostawionym na piasku sandałem. Choć nie jest szeroko znana, stanowi interesujący przykład **adaptacji** do środowiska, łącząc cechy typowe dla żab z wyjątkową specjalizacją do życia na suchszych, piaszczystych terenach. Poniższy opis syntetyzuje informacje z ogólnej wiedzy o ekologii płazów oraz o formach o podobnej budowie i trybie życia, pozwalając lepiej zrozumieć biologię tego niezwykłego gatunku.

Systematyka, pochodzenie nazwy i ogólna charakterystyka

Żaba sandałowa zaliczana jest do rzędu bezogonowych płazów (Anura), obejmującego wszystkie żaby i ropuchy. W porównaniu z wieloma innymi przedstawicielami tej grupy wyróżnia się nietypową budową ciała, a także powiązaniem z obszarami bardziej suchymi, gdzie płazy występują rzadziej i prowadzą zwykle skryty, okresowy tryb życia. Nazwa „sandałowa” jest nazwą zwyczajową, która wywodzi się z kilku cech morfologicznych: spłaszczonego, szerokiego ciała, stosunkowo dużych, rozcapierzonych palców tylnych kończyn oraz sposobu, w jaki zwierzę „rozpłaszcza się” na podłożu, sprawiając wrażenie cienkiego odcisku sandała w piasku.

Pod względem ogólnej budowy żaba sandałowa przypomina połączenie cech kilku wyspecjalizowanych grup płazów: ma bocznie spłaszczone ciało, silne kończyny tylne przeznaczone do kopania lub skakania oraz dobrze rozwinięte zmysły, umożliwiające funkcjonowanie w środowisku, gdzie woda bywa dostępna tylko okresowo. Jak wiele gatunków przystosowanych do życia na terenach półsuchych, żaba sandałowa znaczną część dnia spędza pod powierzchnią gleby lub w kryjówkach, ograniczając utratę wody i chroniąc się przed drapieżnikami.

W ujęciu ekologicznym jest to typowy przedstawiciel mało znanych, rzadziej obserwowanych płazów, których obecność łatwiej wykryć po głosie niż bezpośrednio w terenie. W okresie rozrodczym samce wydają donośne, nosowe dźwięki, niosące się daleko ponad powierzchnią wody na rozlewiskach i czasowych zbiornikach wodnych. Jej biologia, podobnie jak wielu innych, słabiej poznanych gatunków, pokazuje, jak ważne jest zachowanie siedlisk o dynamicznym charakterze: sezonowych kałuż, małych stawów i dolin okresowo zalewanych wodą.

Zasięg występowania, środowisko i przystosowania

Żaba sandałowa związana jest przede wszystkim z terenami o klimacie ciepłym, przeważnie półsuchym lub umiarkowanie suchym. Najczęściej można ją spotkać na obszarach, gdzie rok dzieli się wyraźnie na porę wilgotną i suchą: wtedy okres aktywności płaza ściśle zgrywa się z dostępnością wody, niezbędnej do rozrodu. Jej zasięg obejmuje głównie mozaikę siedlisk: piaszczyste doliny małych rzek, obrzeża pól uprawnych, skraje rzadkich lasów oraz stepy i półpustynie z płytkimi zagłębieniami terenu, w których po intensywnych opadach tworzą się czasowe zbiorniki wodne.

Kluczowym elementem środowiska żaby sandałowej jest miękkie, piaszczyste lub piaszczysto-gliniaste podłoże. Dzięki niemu zwierzę może się łatwo zagrzebywać, tworząc kryjówki pozwalające przetrwać najtrudniejsze warunki. W porze suchej żaba sandałowa potrafi spędzić wiele tygodni, a nawet miesięcy w podziemnej jamce, często na głębokości od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów. Tam temperatura i wilgotność są bardziej stabilne niż na powierzchni, a organizm płaza przechodzi w stan obniżonej aktywności, zbliżony do letargu.

W porze deszczowej, kiedy gleba nasiąka wodą, a w zagłębieniach terenu pojawiają się płytkie oczka wodne, żaby sandałowe wychodzą na powierzchnię. Wówczas ich aktywność gwałtownie rośnie: intensywnie żerują, gromadząc zapasy energii, a samce rozpoczynają nawoływania w miejscach dogodnych do rozrodu. To okres wzmożonego ryzyka drapieżnictwa, ale również jedyna realna szansa na złożenie skrzeku i rozwój kijanek. Adaptacja do tak skrajnie sezonowego środowiska doprowadziła do wykształcenia wielu cech fizjologicznych i behawioralnych, takich jak umiejętność gwałtownego zwiększania aktywności po opadach czy zdolność wyczuwania zmian ciśnienia i wilgotności, zwiastujących nadejście deszczu.

W ciągu dnia żaby sandałowe pozostają zwykle ukryte. Na powierzchni pojawiają się głównie o zmierzchu i w nocy, gdy temperatura spada, a wilgotność wzrasta, co redukuje ryzyko odwodnienia. Nocna aktywność łączy się z polowaniem na bezkręgowce przyciągane do czasowych kałuż – liczne chrząszcze, muchówki, prostoskrzydłe i larwy wodne stają się wówczas łatwą zdobyczą. Płaz korzysta również z naturalnych struktur terenu, takich jak nory innych zwierząt, spękania ziemi czy szczeliny pod kamieniami.

Wygląd, wielkość i budowa ciała

Żaba sandałowa jest płazem o średniej wielkości. Długość ciała dorosłych osobników waha się zazwyczaj w granicach 4–7 cm (mierząc od czubka pyska do kloaki), choć w sprzyjających warunkach niektóre samice mogą osiągać nieco większe rozmiary. W porównaniu z popularnymi żabami zielonymi ma bardziej krępą, zwartą sylwetkę i stosunkowo szeroki tułów. Głowa jest niska, z zaokrąglonym pyskiem i wyraźnie wypukłymi oczami, osadzonymi wysoko po bokach czaszki, dzięki czemu zwierzę może obserwować otoczenie nawet wtedy, gdy większość ciała jest częściowo zagrzebana w podłożu.

Barwa skóry zależy zarówno od uwarunkowań genetycznych, jak i od środowiska, w którym żaba przebywa. Dominują odcienie beżu, piaskowego brązu, oliwkowego oraz szarości, często z nieregularnymi, ciemniejszymi plamami. Na grzbiecie i kończynach mogą występować delikatne prążki lub cętki, pomagające w kamuflażu na tle mieszaniny piasku, drobnych kamieni i resztek roślinnych. Brzuch jest zazwyczaj jaśniejszy – kremowy lub żółtawobiały – co wynika z mniejszej ekspozycji tej części ciała na światło i drapieżniki.

Skóra żaby sandałowej jest stosunkowo gładka, ale może mieć drobne brodawki, szczególnie na grzbiecie i kończynach. Nie mają one formy dużych, toksycznych gruczołów jak u ropuch, jednak gruczoły skórne wydzielają śluz, który chroni ciało przed przesuszeniem i ułatwia zagrzebywanie się. W niektórych populacjach obserwuje się lekkie różnice w fakturze skóry – osobniki z bardziej suchych obszarów bywają bardziej „ziarniste” w dotyku, co może poprawiać przyleganie do podłoża i ograniczać utratę wody przez parowanie.

Kończyny tylne żaby sandałowej są silnie umięśnione, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się krótsze niż u typowo skaczących gatunków. Na palcach występują dobrze rozwinięte, choć niezbyt rozległe błony pławne, a końcówki palców są poszerzone, spłaszczone, przypominając kształtem miniaturowe „sandały”. Ten specyficzny kształt zwiększa powierzchnię styku z podłożem, ułatwiając zarówno pływanie w płytkiej wodzie, jak i szybkie odbijanie się od miękkiego, niestabilnego gruntu. Błony pławne nie są tak rozbudowane jak u typowo wodnych żab, ale wystarczające do sprawnego poruszania się w płytkich kałużach i rozlewiskach.

Kończyny przednie są krótsze i służą głównie do podpierania ciała, przytrzymywania ofiary oraz podczas kopania płytkich jam. Współdziałanie wszystkich czterech kończyn pozwala żabie sandałowej sprawnie zagrzebywać się tyłem ciała, przy jednoczesnym „podciąganiu” przodu, co tworzy stabilną komorę podziemną. Kręgosłup jest stosunkowo elastyczny, umożliwiając zarówno dynamiczne skoki, jak i płynne ruchy w czasie wciskania się w glebę.

Tryb życia, aktywność i zachowanie

Żaba sandałowa prowadzi w dużej mierze skryty tryb życia, który można określić jako naprzemienne okresy intensywnej aktywności i długotrwałego ukrycia. Jej rytm dobowy jest ściśle związany z warunkami mikroklimatycznymi: zwierzę wychodzi na powierzchnię głównie wieczorem i w nocy, kiedy powietrze i podłoże są bardziej wilgotne, a ryzyko utraty wody przez cienką, przepuszczalną skórę jest mniejsze.

W czasie wilgotnych nocy żaba sandałowa przemieszcza się na stosunkowo niewielkie odległości – zwykle w promieniu kilkudziesięciu metrów od kryjówki. Porusza się skokami, ale w terenie piaszczystym często korzysta z krótkich susów, przeplatanych chwilami bezruchu, co dodatkowo pomaga w kamuflażu. Gdy wyczuwa zagrożenie, potrafi błyskawicznie wcisnąć się w miękką ziemię, znikając z pola widzenia w kilka sekund. W twardszym podłożu ucieka skokami w kierunku roślinności lub nierówności terenu.

W porze suchej aktywność jest ograniczona do minimum. Płaz zagrzebuje się na głębokość, na której wilgotność jest wystarczająca do przetrwania, a temperatura nie osiąga skrajnych wartości. W tym czasie organizm przechodzi w stan spoczynku, spowolnieniu ulega metabolizm, a serce bije wolniej. Taka forma przetrwania, zbliżona do estivacji (letniego odrętwienia), jest kluczową adaptacją do klimatu z długimi okresami bezdeszczowymi. Kiedy pierwsze intensywne opady nawodnią glebę i wypełnią naturalne zagłębienia wodą, żaba sandałowa budzi się, wychodzi z kryjówki i rozpoczyna intensywną fazę żerowania oraz rozrodu.

Życie społeczne tego gatunku jest ograniczone głównie do okresu godowego. Poza nim osobniki zwykle unikają bliskiego kontaktu, choć na szczególnie korzystnych żerowiskach może dochodzić do chwilowego zagęszczenia kilku lub kilkunastu osobników. Gatunek ten nie tworzy trwałych par ani złożonych struktur społecznych: relacje między osobnikami mają charakter głównie konkurencyjny (o najlepsze miejsca żerowania, kryjówki lub terytoria godowe samców).

Rozród, rozwój kijanek i strategie przetrwania

Rozród żaby sandałowej jest silnie uzależniony od warunków wodnych. Samce pojawiają się przy świeżo napełnionych kałużach i rozlewiskach jako pierwsze, zajmując strategiczne miejsca wzdłuż brzegów lub na płyciznach. Tam rozpoczynają wydawanie charakterystycznych odgłosów godowych, które można opisać jako serię krótkich, nosowych tonów, przypominających połączenie skrzeku z przytłumionym klapnięciem. Te akustyczne sygnały mają na celu przyciągnięcie samic oraz odstraszenie konkurentów.

Samice, kierując się dźwiękiem, docierają do najbardziej aktywnych akustycznie miejsc. Po znalezieniu odpowiedniego partnera dochodzi do ampleksusu, czyli typowego dla żab zachowania godowego, w którym samiec obejmuje samicę przednimi kończynami. W czasie ampleksusu samica składa jaja do wody, a samiec jednocześnie uwalnia plemniki, zapładniając skrzek zewnętrznie. Z uwagi na krótkotrwały charakter wielu zbiorników, żaba sandałowa często wybiera miejsca o stosunkowo płytkiej, szybko nagrzewającej się wodzie, co przyspiesza rozwój zarodków i kijanek.

Liczba jaj złożonych przez samicę może wahać się od kilkuset do kilku tysięcy, w zależności od wielkości osobnika, stanu kondycyjnego oraz warunków środowiskowych. Skrzek ma postać galaretowatych pakietów lub rozciągniętych sznurów, przyczepianych do roślin wodnych, kamieni lub leżących gałązek. Woda w takich lokalizacjach bywa narażona na gwałtowne wysychanie, dlatego kluczowe znaczenie ma szybki rozwój – zarówno zarodkowy, jak i larwalny. W cieplejszych zbiornikach pierwsze kijanki pojawiają się już po kilku dniach od złożenia jaj.

Kijanki żaby sandałowej przystosowane są do dynamicznie zmieniających się warunków. Mają stosunkowo duże ogony w stosunku do reszty ciała, co umożliwia im szybkie pływanie i ucieczkę przed drapieżnikami. Początkowo odżywiają się głównie drobnymi cząstkami organicznymi, glonami i mikroorganizmami, zeskrobując je z powierzchni roślin, kamieni oraz z dna zbiornika. W miarę wzrostu niektóre przechodzą na bardziej wszystkożerny tryb życia, zjadając także drobne bezkręgowce czy szczątki innych martwych kijanek.

Czas przejścia od jaja do postaci młodej żaby jest stosunkowo krótki, często wynosi od kilku tygodni do dwóch–trzech miesięcy, w zależności od temperatury i obfitości pokarmu. Przyspieszone tempo rozwoju jest ważnym elementem strategii przetrwania, ponieważ zbiorniki, w których żyją kijanki, mogą wyschnąć jeszcze przed zakończeniem metamorfozy. W niektórych latach, gdy pora deszczowa jest wyjątkowo krótka, część kijanek ginie w przesychających kałużach, jednak duża liczba jaj i szybki rozwój kompensują te straty na poziomie populacji.

Po zakończeniu metamorfozy młode żabki opuszczają wodę i rozpraszają się po okolicznym terenie. Są miniaturowymi kopiami dorosłych, choć ich ubarwienie bywa jaśniejsze, a skóra gładsza. Pierwsze tygodnie życia na lądzie są bardzo ryzykowne: małe rozmiary czynią je podatnymi na atak licznych drapieżników, od owadów drapieżnych po ptaki i małe ssaki. Te osobniki, którym udaje się przeżyć, rosną stosunkowo szybko, osiągając dojrzałość płciową zwykle w drugim lub trzecim roku życia, w zależności od warunków środowiskowych.

Odżywianie, rola w ekosystemie i drapieżnicy

Żaba sandałowa jest typowym drapieżnikiem oportunistycznym, żywiącym się przede wszystkim drobnymi bezkręgowcami. Jej dieta obejmuje szerokie spektrum ofiar: od niewielkich chrząszczy, muchówek i pająków, przez prostoskrzydłe (np. świerszcze, koniki polne), po larwy owadów żyjących w pobliżu i w wodzie. Dzięki długiemu, lepkiego językowi, płaz ten potrafi błyskawicznie chwytać poruszające się ofiary, często w ułamku sekundy od zauważenia ruchu.

W okresie intensywnej aktywności, przypadającym zwykle na czas po obfitych opadach, żaba sandałowa poluje szczególnie efektywnie. Widowiskowe jest jej żerowanie w pobliżu źródeł światła przyciągających owady – np. na skraju osad ludzkich lub w pobliżu gospodarstw. Tam, przy drogach i budynkach, gromadzą się liczne muchówki, ćmy i inne owady, stanowiąc dla płaza łatwo dostępny zasób pokarmu. W ten sposób żaba sandałowa pełni ważną rolę w kontroli populacji bezkręgowców, w tym także gatunków uznawanych za szkodniki rolnicze.

Larwy, czyli kijanki, pełnią inną funkcję ekologiczną niż dorosłe osobniki. Ich odżywianie się glonami, mikroorganizmami i szczątkami organicznymi wpływa na klarowność i jakość wody w małych zbiornikach. Dzięki temu przyczyniają się do ograniczania zakwitów glonów i utrzymania równowagi biologicznej w tych ekstremalnie dynamicznych siedliskach. Jednocześnie same stają się ważnym elementem łańcucha pokarmowego, stanowiąc pożywienie dla licznych drapieżników: larw ważek, chrząszczy wodnych, ryb (jeśli takie pojawiają się w zbiornikach), ptaków i innych płazów.

Dorosłe żaby sandałowe również nie są wolne od zagrożeń drapieżnictwem. Zjadają je ptaki (np. czaple, bociany, ziarnojady rozszerzające dietę o bezkręgowce), gady (węże o wyspecjalizowanej diecie płazowej) oraz niektóre ssaki (np. jeże, małe drapieżniki). Obroną przed drapieżnikiem jest przede wszystkim kamuflaż: barwy ciała upodabniające żabę do otoczenia. Dodatkowo płaz korzysta z taktyki bezruchu lub nagłego skoku połączonego z szybkim zagrzebaniem się. Ucieczkę ułatwia elastyczność ciała i silne kończyny, pozwalające wcisnąć się nawet w wąskie szczeliny między kamieniami czy grudkami gleby.

Przystosowania fizjologiczne i behawioralne do warunków skrajnych

Żaba sandałowa, jako płaz funkcjonujący na granicy strefy sprzyjającej tej grupie kręgowców, wykształciła szereg zaawansowanych mechanizmów przystosowawczych. Najważniejszym z nich jest zdolność do ograniczania utraty wody przez skórę. Choć płazy ogólnie charakteryzują się cienką, przepuszczalną skórą, u żaby sandałowej warstwa naskórka jest nieco bardziej zrogowaciała, a gruczoły śluzowe wydzielają gęstszy, mniej lotny śluz. Ta kombinacja pozwala utrzymać wilgotną powierzchnię ciała, przy jednoczesnym spowolnieniu parowania.

Kolejnym elementem przystosowania jest specyficzna gospodarka wodno-elektrolitowa. W czasie dłuższych okresów bezszczególnego dostępu do wody organizm żaby zwiększa wydalanie bardziej skoncentrowanych produktów przemiany materii, co pomaga w oszczędzaniu wody. Nerki i błony jamy kloakalnej uczestniczą w procesie odzyskiwania części wody z powstających metabolitów, minimalizując jej straty. Płaz jest także zdolny do gromadzenia wody w tkankach podczas krótkich okresów wilgoci, co później pozwala przetrwać momenty suszy.

Na poziomie behawioralnym żaba sandałowa wykazuje dużą elastyczność. Potrafi dostosowywać głębokość i lokalizację kryjówki do aktualnych warunków – w wyjątkowo gorące i suche dni schodzi głębiej, natomiast przy lekkim spadku temperatury i wzroście wilgotności może przebywać bliżej powierzchni, aby szybciej zareagować na ewentualne opady. Ważną rolę odgrywa tu wrażliwość na drobne zmiany ciśnienia atmosferycznego i zapach wilgotnej ziemi, które sygnalizują nadchodzące deszcze.

Ważną cechą jest zdolność do szybkiego przełączania się między stanem spoczynku a wysoką aktywnością metaboliczną. Gdy pojawi się woda, żaba sandałowa musi w krótkim czasie zdobyć pokarm, odbyć rozród i przygotować się na kolejną porę suchą. Jej organizm reaguje na bodźce środowiskowe wzrostem apetytu, zwiększeniem produkcji hormonów płciowych i aktywności ruchowej. Ta zsynchronizowana reakcja zapewnia maksymalne wykorzystanie krótkotrwałego „okna ekologicznego”, w którym warunki są sprzyjające dla życia płazów.

Zagrożenia, ochrona i znaczenie dla człowieka

Jak wiele gatunków płazów, żaba sandałowa mierzy się z licznymi zagrożeniami wynikającymi z działalności ludzkiej oraz zmian klimatycznych. Najpoważniejszym problemem jest utrata i fragmentacja siedlisk. Osuszanie terenów podmokłych, regulacja cieków wodnych, intensyfikacja rolnictwa i urbanizacja prowadzą do zanikania małych zbiorników i naturalnych kałuż, które są kluczowe dla rozrodu i rozwoju kijanek. Nawet pozornie niewielkie inwestycje, takie jak utwardzanie dróg dojazdowych czy uszczelnianie rowów melioracyjnych, mogą zniszczyć mozaikę mikrośrodowisk, od których zależy przetrwanie lokalnych populacji.

Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest zanieczyszczenie wód pestycydami i nawozami sztucznymi. Jaja i kijanki płazów są szczególnie wrażliwe na związki chemiczne obecne w środowisku, ponieważ brak im skutecznych barier ochronnych, a procesy rozwojowe są bardzo wrażliwe na zaburzenia hormonalne. Nawet niewielkie stężenia niektórych substancji mogą powodować deformacje, obniżenie przeżywalności lub zmniejszenie płodności w kolejnych pokoleniach. Z tego względu ochrona żaby sandałowej wymaga także ograniczania chemizacji w rolnictwie, zwłaszcza w pobliżu okresowych zbiorników wodnych.

Zmiany klimatu, prowadzące do wydłużania okresów suszy i nieregularności opadów, stanowią kolejne poważne wyzwanie. Jeśli deszcze są krótsze, bardziej gwałtowne lub przesunięte w czasie, mogą nie pokrywać się z cyklem reprodukcyjnym żab. W efekcie zbiorniki mogą wysychać, zanim kijanki zakończą metamorfozę. Gatunki tak silnie uzależnione od sezonowości, jak żaba sandałowa, są wyjątkowo podatne na takie przesunięcia czasowe. Długofalowo może to prowadzić do spadków liczebności populacji, zwłaszcza na obrzeżach zasięgu występowania.

Mimo to żaba sandałowa ma także znaczenie pozytywne z perspektywy człowieka. Poprzez redukcję liczby owadów – w tym gatunków szkodliwych dla upraw lub będących wektorami chorób – przyczynia się do naturalnej, biologicznej ochrony środowiska. Wspieranie jej obecności w krajobrazie rolniczym, np. poprzez zachowanie małych zbiorników wody, stref buforowych z roślinnością czy ograniczanie stosowania środków ochrony roślin, może przynosić korzyści zarówno ekosystemom, jak i lokalnym społecznościom.

Działania ochronne mogą obejmować tworzenie i utrzymanie niewielkich oczek wody, pozostawianie nieużytkowanych miedz i zadrzewień śródpolnych, a także edukację mieszkańców na temat roli płazów w przyrodzie. Choć żaba sandałowa nie należy do najbardziej charyzmatycznych gatunków, jej obecność stanowi wskaźnik dobrej jakości środowiska i zachowanej, naturalnej dynamiki wód powierzchniowych. Z tego względu ochrona tego gatunku wpisuje się w szerszą strategię zachowania różnorodności biologicznej terenów półsuchych i rolniczych.

Ciekawostki, obserwacja w terenie i znaczenie naukowe

Żaba sandałowa, mimo że rzadko przyciąga uwagę laików, jest interesującym obiektem badań herpetologów. Jej funkcjonowanie na pograniczu środowisk skrajnych – między wodą a niemal pustynnym lądem – czyni z niej model do analiz mechanizmów adaptacji do suszy. Badania nad gospodarką wodną organizmu, strategiami rozrodu w krótkotrwałych zbiornikach oraz synchronizacją cyklu życiowego z warunkami pogodowymi dostarczają cennych informacji o tym, jak płazy mogą (lub nie mogą) dostosować się do szybko zmieniającego się klimatu.

Ciekawą cechą jest również jej niejednoznaczna sylwetka i sposób poruszania się, przypominający czasem połączenie zachowań typowych dla żab i ropuch. W zależności od rodzaju podłoża może ona wykonywać zarówno wysokie skoki, jak i krótkie, „pełzające” przemieszczenia, podczas których ciało zdaje się ślizgać po piasku. To zachowanie, współgrające z delikatnie poszerzonymi końcówkami palców, przyczyniło się do utrwalenia zwyczajowej nazwy nawiązującej do sandałów i odcisków stóp na miękkim gruncie.

Obserwacja żaby sandałowej w naturze wymaga cierpliwości i znajomości jej cyklu aktywności. Najłatwiej dostrzec ją w nocy, po intensywnych opadach, w pobliżu świeżo utworzonych kałuż i sezonowych stawów. W ciszy wieczoru można najpierw usłyszeć charakterystyczne odgłosy samców, a następnie, z pomocą latarki, wypatrzeć niewielkie, krępe sylwetki siedzące przy brzegu wody lub częściowo zanurzone w płyciznach. W ciągu dnia szanse na spotkanie są znacznie mniejsze – płaz ukrywa się w kryjówkach i rzadko opuszcza bezpieczne schronienie.

Ze względu na skryty tryb życia i często rozproszony charakter populacji, żaba sandałowa bywa niedoszacowywana w analizach liczebności płazów. Oznacza to, że jej faktyczne rozmieszczenie może być szersze, niż wskazują na to oficjalne dane, a lokalne populacje mogą przetrwać w mozaice drobnych, niepozornych siedlisk, takich jak rowy melioracyjne, zagłębienia po kołach ciężkiego sprzętu czy nieużytkowane pola. Dla badaczy jest to wyzwanie metodologiczne, ale też szansa na odkrywanie nowych stanowisk oraz lepsze zrozumienie wymagań środowiskowych gatunku.

W szerszym kontekście żaba sandałowa jest symbolem płazów przystosowanych do życia w warunkach nieprzyjaznych dla większości jej krewniaków. Jej przykład pokazuje, jak duża plastyczność ekologiczna może rozwijać się u organizmów pozornie delikatnych, zależnych od wody i podatnych na wysychanie. Jednocześnie uświadamia, że nawet najbardziej wyspecjalizowane adaptacje mają swoje granice, a zbyt gwałtowne zmiany środowiska – czy to poprzez działalność człowieka, czy zmiany klimatyczne – mogą przekroczyć możliwości przystosowawcze gatunku. Zrozumienie biologii żaby sandałowej i zachowanie jej siedlisk ma więc znaczenie nie tylko przyrodnicze, ale i poznawcze, dostarczając ważnych wniosków na temat odporności oraz wrażliwości ekosystemów w zmieniającym się świecie.