Co je Rzekotka

Rzekotka drzewna (Hyla arborea) je głównie drobne bezkręgowce, przede wszystkim owady i pająki. W jej diecie najczęściej znajdują się muchówki, chrząszcze, gąsienice, mrówki, pluskwiaki oraz inne małe zwierzęta, które da się schwytać szybkim wyrzutem lepkiego języka. To, co je rzekotka, zależy przede wszystkim od rozmiaru płaza, pory roku, miejsca życia i dostępności pokarmu. Młode osobniki polują na jeszcze drobniejszą zdobycz niż dorosłe, a kijanki odżywiają się zupełnie inaczej niż rzekotki po przeobrażeniu.

Co je rzekotka?

Rzekotka drzewna jest drapieżnym płazem owadożernym. Dorosłe osobniki żywią się przede wszystkim małymi bezkręgowcami lądowymi i nadrzewnymi, które aktywnie chwytają na liściach, łodygach, w trawie i na krzewach. Najważniejszą część pokarmu stanowią owady, ale dieta nie ogranicza się wyłącznie do nich.

W typowym jadłospisie znajdują się muchy, komary, ćmy, małe chrząszcze, mszyce, skoczogonki, mrówki, pająki i drobne pluskwiaki. Rzekotka zwykle wybiera ofiary niewielkie, ruchliwe i łatwe do połknięcia w całości. Nie rozgryza pokarmu, lecz połyka zdobycz niemal od razu po schwytaniu.

Odpowiedź na pytanie, co je rzekotka, jest więc dość jasna: przede wszystkim małe bezkręgowce, których akurat jest najwięcej w jej otoczeniu. To dieta zmienna i oportunistyczna, ale nadal oparta głównie na żywym pokarmu zwierzęcym.

Od czego zależy dieta rzekotki?

Największe znaczenie ma wielkość samego płaza. Mała rzekotka może polować tylko na drobne ofiary, natomiast większa jest w stanie schwytać nieco masywniejsze chrząszcze, gąsienice czy pająki. Rozmiar pyska i siła chwytu ograniczają to, co da się bezpiecznie połknąć.

Dieta zależy też od środowiska. Osobniki żyjące w pobliżu zarośli, łąk, oczek wodnych i wilgotnych lasów spotykają inny zestaw bezkręgowców niż rzekotki przebywające na skrajach pól czy w ogrodach. Ponieważ ten płaz poluje tam, gdzie odpoczywa i śpiewa, lokalna fauna owadów mocno wpływa na skład pokarmu.

Istotna jest również pora roku. W cieplejszych miesiącach liczba owadów rośnie, więc pokarm jest bardziej obfity i zróżnicowany. W chłodniejsze okresy aktywność bezkręgowców spada, a wraz z nią maleją możliwości żerowania.

Znaczenie ma także etap rozwoju. Kijanki rzekotki nie jedzą tego samego co dorosłe płazy. Po przeobrażeniu następuje wyraźna zmiana sposobu odżywiania: z form wodnych, zbierających drobny materiał pokarmowy, w lądowe lub nadrzewne drapieżniki polujące na ruchliwą zdobycz.

Jak wygląda dieta rzekotki?

Owady jako podstawa pokarmu

Najważniejszym składnikiem diety dorosłej rzekotki są owady. Szczególnie często zjada małe muchówki, komary, ćmy, drobne chrząszcze oraz różne owady przesiadujące na roślinach zielnych i krzewach. To źródło białka i energii, które pozwala utrzymać wysoką aktywność w sezonie ciepłym.

Rzekotka nie wyszukuje zwykle jednego konkretnego gatunku ofiary. Korzysta raczej z tego, co jest dostępne w najbliższym otoczeniu i mieści się w odpowiednim zakresie wielkości. Dzięki temu może przystosować sposób żerowania do zmiennych warunków.

Pająki i inne drobne bezkręgowce

Poza owadami rzekotka chętnie zjada także pająki. W wielu siedliskach są one łatwo dostępne na liściach, łodygach i wśród gałązek, czyli dokładnie tam, gdzie ten płaz często przebywa. Do diety mogą trafiać również inne niewielkie bezkręgowce, jeśli poruszają się w zasięgu ataku.

Nie oznacza to jednak, że każdy typ bezkręgowca jest zjadany równie często. Większy udział mają zwykle te grupy, które są liczne, wolniejsze albo często odwiedzają roślinność w pobliżu wody.

Jak rzekotka zdobywa pokarm

Rzekotka poluje głównie wzrokowo. Często pozostaje nieruchoma i obserwuje otoczenie, a kiedy ofiara znajdzie się wystarczająco blisko, błyskawicznie wyrzuca lepki język. To klasyczna strategia „usiądź i czekaj”, choć płaz może też powoli zmieniać miejsce i aktywnie przeszukiwać rośliny.

Najczęściej żeruje o zmierzchu i nocą, kiedy wiele drobnych bezkręgowców staje się aktywnych. Wilgotne powietrze sprzyja zarówno samej rzekotce, jak i jej zdobyczy. Dlatego ciepłe wieczory w pobliżu zbiorników wodnych są dla niej szczególnie korzystne.

Zmiany diety w ciągu roku

Wiosną i latem pokarm jest zwykle najbardziej dostępny. W tym czasie rzekotki intensywnie żerują, zwłaszcza po okresie zimowania i w sezonie rozrodczym. Latem dieta bywa najbardziej urozmaicona, bo wtedy wzrasta liczebność wielu grup owadów.

Jesienią aktywność spada, a wraz z obniżaniem temperatury maleje też liczba dostępnych ofiar. Przed zimowaniem płazy gromadzą zapasy energetyczne, ale nie jedzą w chłodnych miesiącach w takim tempie jak w pełni sezonu.

Co jedzą młode rzekotki i kijanki

Młode osobniki po przeobrażeniu chwytają bardzo drobny pokarm, na przykład małe muszki, skoczogonki i inne niewielkie bezkręgowce. Ze względu na mały rozmiar ciała ich dieta jest bardziej ograniczona niż u dorosłych. Dopiero wraz ze wzrostem mogą skutecznie polować na większe ofiary.

Kijanki odżywiają się inaczej niż dorosłe rzekotki. Zjadają głównie drobny materiał organiczny, glony, mikroorganizmy i zawiesinę pokarmową obecną w wodzie. To ważna różnica, bo pokazuje, jak silnie dieta zmienia się podczas rozwoju tego płaza.

Najważniejsze informacje o rzekotce drzewnej

Czy dieta rzekotki zmienia się zależnie od środowiska?

Tak, i to wyraźnie. Osobniki żyjące przy stawach, starorzeczach i podmokłych łąkach częściej mają dostęp do komarów, ochotkowatych i innych owadów związanych z wodą. Z kolei rzekotki przebywające na skrajach lasów, w sadach czy zaroślach częściej chwytają owady żyjące na liściach i pędach roślin.

Znaczenie ma także wiek. Młode po przeobrażeniu wybierają bardzo drobną zdobycz, bo większe ofiary są dla nich zbyt trudne do połknięcia. U dorosłych zakres pokarmu jest szerszy, ale nadal ograniczony przez niewielki rozmiar ciała.

Różnice między samcami i samicami w diecie nie są zwykle wyraźne. Obie płcie polują na podobne grupy bezkręgowców, choć lokalnie mogą pojawiać się niewielkie odchylenia związane z miejscem przebywania w okresie godowym. Ważniejsze od płci są warunki siedliskowe i sezon.

Na skład pokarmu wpływa też stopień przekształcenia środowiska przez człowieka. Tam, gdzie spada liczba owadów wskutek osuszania terenów podmokłych, intensywnego koszenia czy stosowania pestycydów, możliwości żerowania stają się gorsze.

Jak sposób odżywiania pomaga rzekotce przetrwać?

Owadożerna dieta pozwala rzekotce wykorzystywać bardzo liczne, choć sezonowo zmienne źródło pokarmu. Małe bezkręgowce są dostępne w wielu mikrośrodowiskach: na ziemi, na trawach, na krzewach i w pobliżu wody. Dzięki temu płaz nie musi wędrować na duże odległości, by znaleźć pożywienie.

Polowanie na drobną zdobycz dobrze pasuje do budowy ciała rzekotki. Niewielkie rozmiary, dobra wspinaczka i szybki język umożliwiają chwytanie ofiar na roślinach, gdzie wiele innych płazów radzi sobie gorzej. To ważne przystosowanie do życia częściowo nadrzewnego.

Zmienność diety ma również znaczenie ekologiczne. Gdy w danym miejscu ubywa jednej grupy owadów, rzekotka może przejściowo częściej wykorzystywać inne dostępne bezkręgowce. Nie jest więc skrajnie wyspecjalizowana, choć nadal pozostaje zależna od wysokiej liczebności drobnej fauny.

Dieta łączy się też z rozrodem. W sezonie godowym dorosłe osobniki potrzebują energii do aktywności, przemieszczania się i, u samców, do długiego wydawania głosów godowych. Dostęp do pokarmu wpływa więc pośrednio na kondycję i sukces rozrodczy.

Jak dieta rzekotki wypada na tle innych płazów?

Na tle wielu europejskich płazów bezogonowych rzekotka drzewna odżywia się dość typowo, bo również jest owadożerna i zjada głównie drobne bezkręgowce. Różnica polega jednak na miejscu polowania. Żaba trawna częściej żeruje bliżej podłoża, a rzekotka wykorzystuje także roślinność pionową: trzciny, łodygi, liście i krzewy.

W porównaniu z ropuchą szarą dieta rzekotki obejmuje zwykle mniejsze ofiary. Ropucha, jako większy i masywniejszy płaz, może połykać większe chrząszcze, ślimaki czy dżdżownice. Rzekotka pozostaje bardziej wyspecjalizowana w chwytaniu niewielkiej, ruchliwej zdobyczy.

W zestawieniu z kumakami dieta również bywa podobna pod względem grup pokarmowych, ale inny jest tryb życia i mikrohabitat. Kumaki spędzają więcej czasu bliżej wody lub na ziemi, natomiast rzekotka często korzysta z wyższych partii roślinności. To wpływa na to, jakie bezkręgowce dominują w jadłospisie.

Najbardziej wyróżnia ją więc nie tyle sam rodzaj pokarmu, ile połączenie owadożerności z dobrą wspinaczką i nocnym polowaniem na roślinach.

Najczęstsze mity o rzekotce drzewnej

• Mit: rzekotka je tylko komary – komary mogą być częścią diety, ale ten płaz poluje na wiele różnych drobnych bezkręgowców. W pokarmie znajdują się także muchówki, chrząszcze, pająki, gąsienice i inne małe zwierzęta.
• Mit: dorosła rzekotka żywi się roślinami – dorosłe osobniki są drapieżne i potrzebują pokarmu zwierzęcego. Materiał roślinny może zostać połknięty przypadkowo, ale nie stanowi podstawy diety.
• Mit: kijanki jedzą to samo co dorosłe – to nieprawda. Kijanki pobierają głównie drobny materiał organiczny, glony i mikroorganizmy wodne, a dopiero po przeobrażeniu zaczynają aktywnie polować na bezkręgowce.
• Mit: rzekotka zjada wszystko, co się rusza – choć jest oportunistyczna, ogranicza ją wielkość ciała i pyska. Ofiara musi być odpowiednio mała i możliwa do połknięcia w całości.
• Mit: skoro jest mała, nie ma znaczenia w ekosystemie – nawet niewielki płaz może wpływać na liczebność bezkręgowców i sam stanowi pokarm dla innych zwierząt. Rzekotka jest ważnym elementem sieci troficznych terenów podmokłych i zarośli.

Czy rzekotka drzewna jest niebezpieczna dla człowieka?

Rzekotka drzewna nie stanowi istotnego zagrożenia dla człowieka. To mały, płochliwy płaz, który zwykle unika bezpośredniego kontaktu i zamiast atakować próbuje się ukryć. Nie ma jadu groźnego dla ludzi ani możliwości zadania poważnych obrażeń.

Jak każdy dziki płaz, może reagować obronnie stresem podczas chwytania. Dlatego nie należy jej dotykać ani przenosić bez potrzeby. Kontakt z ludzką skórą bywa dla płazów szkodliwy, ponieważ ich delikatna, przepuszczalna skóra łatwo chłonie substancje z otoczenia.

Najbezpieczniej obserwować rzekotki z dystansu, zwłaszcza w pobliżu miejsc rozrodu. Nie powinno się ich płoszyć, łapać ani przenosić do innych zbiorników. W Polsce gatunek jest objęty ochroną, więc jego spokój i siedliska również podlegają ochronie.

Ciekawostki o rzekotce drzewnej

• Przylgi na palcach – rzekotka ma rozszerzone zakończenia palców działające jak przylgi, dzięki którym sprawnie wspina się po gładkich liściach i łodygach.
• Zmiana odcienia ciała – jej barwa może się nieco zmieniać zależnie od temperatury, wilgotności i oświetlenia, choć nie jest to zmiana tak spektakularna jak u kameleonów.
• Głos samców – w okresie godowym samce wydają donośne głosy, które jak na tak małego płaza mogą być zaskakująco dobrze słyszalne.
• Życie wysoko nad ziemią – poza okresem rozrodu rzekotka często przebywa na roślinności, a nie bezpośrednio przy samej wodzie.
• Podwójna zmiana diety – najpierw kijanka korzysta z pokarmu wodnego, a po przeobrażeniu młody płaz przechodzi na aktywne polowanie na małe bezkręgowce.
• Znaczenie wilgoci – wilgotne wieczory sprzyjają zarówno aktywności rzekotek, jak i dostępności ich ofiar, dlatego wtedy najłatwiej dostrzec ich żerowanie.
• Niewielki rozmiar, duża skuteczność – mimo długości ciała zwykle wynoszącej zaledwie kilka centymetrów rzekotka jest sprawnym drapieżnikiem drobnej fauny.
• Wrażliwość na zmiany siedlisk – osuszanie mokradeł i spadek liczebności owadów mogą odbijać się nie tylko na rozrodzie, ale też na dostępności pokarmu.

FAQ

Co najczęściej je rzekotka?

Najczęściej zjada małe bezkręgowce, przede wszystkim owady i pająki. W jej diecie często pojawiają się muchówki, komary, drobne chrząszcze, ćmy, mrówki i różne owady żyjące na roślinach. Skład pokarmu zależy od tego, co jest lokalnie najłatwiej dostępne.

Czy rzekotka jest mięsożerna?

Tak, dorosła rzekotka drzewna jest mięsożerna, a dokładniej owadożerna i bezkręgowcożerna. Oznacza to, że żywi się małymi zwierzętami, a nie roślinami. Pokarm roślinny może pojawić się jedynie przypadkowo i nie stanowi istotnej części jej diety.

Jak rzekotka zdobywa pokarm?

Poluje głównie wzrokiem i łapie zdobycz szybkim wyrzutem lepkiego języka. Często siedzi nieruchomo na liściu, łodydze lub gałązce i czeka, aż owad znajdzie się w zasięgu. Najaktywniej żeruje zwykle o zmierzchu i nocą, gdy owadów jest więcej.

Czy dieta rzekotki zmienia się zimą?

W chłodnym okresie aktywność tego płaza wyraźnie spada, a podczas zimowania nie żeruje tak jak latem. Najwięcej pokarmu pobiera w cieplejszych miesiącach, kiedy owady są liczne. Zimą głównym ograniczeniem jest niska temperatura i mała dostępność zdobyczy.

Co jedzą młode rzekotki?

Młode po przeobrażeniu zjadają bardzo drobne bezkręgowce, znacznie mniejsze niż ofiary dorosłych osobników. Mogą to być małe muszki, skoczogonki i niewielkie owady żyjące wśród roślin. Wraz ze wzrostem zakres możliwej zdobyczy stopniowo się poszerza.

Czy kijanki rzekotki jedzą to samo co dorosłe?

Nie, kijanki mają odmienny sposób odżywiania. Pobierają głównie glony, drobny materiał organiczny i mikroorganizmy obecne w wodzie. Po przeobrażeniu przechodzą na dietę opartą na żywych bezkręgowcach, co jest jedną z ważniejszych zmian w cyklu życia rzekotki.

Czy można dokarmiać rzekotki spotkane na wolności?

Nie powinno się dokarmiać dzikich rzekotek. Taki płaz sam zdobywa pokarm odpowiedni do wieku, wielkości i warunków środowiska, a ingerencja człowieka może zaburzać jego naturalne zachowanie. Najlepszym wsparciem jest ochrona wilgotnych siedlisk i bogactwa owadów.

Czy rzekotka pomaga ograniczać liczbę owadów?

Tak, jako owadożerny płaz zjada wiele drobnych bezkręgowców, więc uczestniczy w naturalnym ograniczaniu ich liczebności. Nie działa jednak wybiórczo tylko na jeden rodzaj owadów. Jest raczej elementem większej sieci zależności w ekosystemie niż prostym „regulatorem” jednej grupy.